"MEV : Yaşam Boyu Öğrenme Merkezi"
İş ve Meslek Rehberliği

İş ve Meslek Rehberliği  (Ocak 2012)

Dr. Necdet Kenar

 

Hükümet, İŞKUR bünyesinde bu sene 2000 gelecek sene 2000 olmak üzere 4000 iş ve meslek danışmanı istihdam edeceğini açıkladı. İş ve meslek danışmanlığı hizmetleri, “kariyer rehberliği” adı altında gelişen bir konudur. Bu hizmetler; bireylere her yaşta ve hayatlarının herhangi bir döneminde eğitim, mesleki eğitim ve meslek seçimleri ile kariyerlerini yönetme ve geliştirme konularında yardımcı olmak üzere verilen bilgilendirme, danışma ve rehberlik hizmetlerini içerir.  Bu hizmetler birçok ülkede yaşam boyu öğrenmenin bir parçası olarak ve ilk-orta eğitim ile üniversiteler, kamu istihdam kurumları, şirketler, sivil toplum kuruluşları ve özel sektör tarafından verilmektedir. Hizmetler bireysel ya da grup görüşmeleri şeklinde yüz yüze verilebileceği gibi, internet, çağrı merkezleri gibi uzaktan da verilebilmektedir. Bu hizmetler, iş-kariyer/meslek bilgilendirmeleri, yetenek değerlendirme testleri, danışmanlık görüşmeleri, kariyer eğitim programları ve iş deneme programlarından oluşur.

Kariyer rehberliği hizmetleri son yıllarda dünyada önemi artan bir konu olarak Dünya Bankası, OECD, Avrupa Komisyonu, UNESCO gibi uluslararası kuruluşların ilgi gösterdiği ve çalışmalar yaptığı bir alan. Bu ilgi şüphesiz bu hizmetlerin taşıdığı önemin artışından ve bu konudaki yeni gelişmelerden kaynaklanıyor. Kariyer rehberlik hizmetlerinde geleneksel yaklaşımın yanı sıra yenilikçi yaklaşım öne çıkıyor.

Geleneksel yaklaşımda rehberlik hizmetlerinin amaçları; eğitim sisteminin etkinliğini artırmak ve işgücü piyasası ile bağını güçlendirmek ve işsizlikle mücadele etmek olarak sayılabilir. Bu nedenle geleneksel yaklaşım, gençleri işgücü piyasasının ihtiyaçları ve eğitim seçenekleri hakkında bilgilendirmek ve genç-yetişkin tüm işsizlere etkin kariyer rehberlik hizmetleri vermek üzerinde yoğunlaşır.

 

Yenilikçi yaklaşım ise kariyer rehberliğini; ekonomik, teknolojik ve demografik (yaşlanan nüfus) değişmelere karşı ülkenin rekabet gücünü artırmaya yönelik insan kaynakları gelişimi stratejisinin bir parçası olarak gören, daha dinamik ve proaktif bir yaklaşım. Bu yaklaşım, kariyer rehberliğine çok önemli görev yükleyerek, tüm bireyleri hayat boyu öğrenme sürecinde, hayat boyu kariyer planlarını oluşturmaya yöneltmekte.  Böylelikle bireyler değişen işgücü piyasalarında iş fırsatlarına çabuk ve esnek cevap verebilsinler. Bu yaklaşım, kariyer danışmanlığını, ulusal hayat boyu öğrenme stratejisinin bir parçası olarak görmekte, istihdamın sürekliliğini amaçlamakta ve bireylere bu süreçte aktif rol yüklemektedir. İki yaklaşım arasındaki temel fark, geleneksel yaklaşım temel olarak gençlere ve işsizlere yönelik ve daha çok temel eğitim sürecinde kariyer hizmetlerine odaklanırken, yenilikçi yaklaşım aktif yaşlanmayı destekleyen hayat boyu kariyer rehberliği üzerinde yoğunlaşmaktadır.

Bu iki yaklaşım çerçevesinde ülkeler kariyer rehberlik hizmetlerinde reform ihtiyacı duymuşlardır. Ülkelerin kariyer hizmetlerinde reform politikasının amaçlarını OECD üç kategoride toplamıştır.   Bunlar i. eğitim/öğrenme, ii. işgücü piyasası ve iii. sosyal eşitlik amaçlarıdır.

Politika amaçları arasındaki denge ülkeler arasında farklılıklar göstermektedir. Bazı ülkelerde eğitim amaçları ön plana çıkarken bazı ülkelerde işgücü piyasası ya da sosyal eşitlik amaçları ağırlık kazanmaktadır.  Kariyer rehberliği hizmetlerine verilen önem de ülkeler arasında farklıdır. Ancak, genel olarak kariyer rehberliği hizmetlerindeki gelişmenin ekonomik gelişme ile çok yakından ilgili olduğu görülmektedir. Ekonomiler geliştikçe, iş imkanları ve meslekler çoğalmakta ve bu iş ve mesleklerin işgücüne dağılımında geleneksel/enformel yöntemler yetersiz kalmakta, kariyer rehberlik hizmetlerine ihtiyaç artmaktadır. Bu nedenle az gelişmiş ülkelerde kariyer rehberliği hizmetleri gelişmiş ülkelere göre daha az öneme sahiptir.

Ülkemizde mesleki danışmanlık ve rehberlik hizmetleri başta Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) ve Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) olmak üzere üniversiteler,  özel sektör, sendikalar ve dernekler tarafından verilmektedir. MEB’in sunduğu mesleki rehberlik hizmetlerinin hedef kitlesi ilk ve orta öğretimdeki tüm öğrencilerdir. Öğrencilere bu hizmetler, okullarda oluşturulan rehberlik ve psikolojik danışma servisi vasıtasıyla verilmektedir. Ancak, okullardaki genel rehberlik hizmetleri temel olarak kişisel ve sosyal danışmanlığa ve eğitimsel rehberliğe odaklanmış ve iş hayatına ilişkin bilgi ve mesleki rehberlik çok yetersiz kalmıştır. Bunda rehber öğretmenlerin işgücü piyasası ve meslekler hakkında yeterli bilgiye sahip olmaması da etkilidir. 

İŞKUR tarafından yürütülmekte olan İş ve Meslek Danışmanlığı hizmetleri; kişilerin nitelikleri ile mesleklerin gerektirdiği nitelik ve şartları karşılaştırarak, bireyin istek ve durumuna en uygun iş ve mesleği seçmesi,  bu meslekle ilgili eğitim imkânlarından yararlanması, işe uyumunun sağlanması ve işe yerleştirilmesine yardım edilmesi sürecini kapsar. Bu kapsamda özellikle meslek seçme aşamasında bulunan gençler, meslek edinmek, meslek değiştirmek, mesleğinde ilerlemek isteyen ve/veya mesleki uyum problemleri yaşayan yetişkinler hedef kitleyi oluşturur.

İŞKUR 1990’lı yıllardan beri bu hizmetleri çok az sayıda personelle vermeye çalıştığından bu hizmetler sınırlı sayıda kişiye ulaşmış, yetersiz kalmıştır. Esasında işgücü piyasalarının gelişmişlik düzeyi de geçmişte kariyer rehberliği hizmetlerine olan talebin sınırlı kalmasına neden olmuştur. Ancak özellikle 2001 krizi sonrası ekonomideki yüksek büyüme ve gelişen işgücü piyasaları, bu hizmetlere talebi artırmış,  arz açığı büyümüştür. Bu nedenle Hükümetin kariyer rehberliği hizmetlerini etkinleştirme kararı ve bu amaçla İŞKUR’da 4000 İş ve Meslek Danışmanı istihdamına gitmesi, olumlu bir gelişmedir. 

 

 

 

EĞİTİM TAKVİMİ

1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30
< Kasım 2017 >


© MESS Eğitim Vakfı, 2008 Tüm haklar saklıdır. Kaynak gösterilerek alıntı yapılabilir.